CATATAN (34)

KUKU KAMBING PANJANG !



Seperti pernah saya ceritakan dalam tulisan yang lalu, guru-guru sekolah agama pondok sekitar tahun-tahun 70 an dan sebelumnya, mereka tidak mendapat gaji bulanan secara tetap dan tidak juga menerima bayaran bantuan dari pihak kerajaan. Punca pendapatan mereka bergantung sepenuhnya daripada bayaran yuran sekolah dan juga wang zakat padi daripada ibu bapa murid.

Bagi sekolah agama pondok yang mempunyai tanah wakaf seperti sawah atau kebun, sebahagian hasil ditentukan daripada tanah wakaf tersebut biasanya diserahkan kepada guru berkenaan atau diserahkan kepada beliau untuk mengusahakannya.

Bagi tujuan mengusahakan tanah wakaf tersebut, sudah menjadi kebiasaan pula kepada guru berkenaan meminta tolong kepada anak murid masing-masing untuk membantu kerja-kerja secara gotong royong pada masa-masa yang ditetapkan.

Ustaz Rashid, Mudir MKW adalah termasuk dalam golongan guru yang dinyatakan di atas.

MKW tidak ada mempunyai tanah wakaf sendiri, tetapi ada di kalangan ibu bapa murid yang bermurah hati menyerahkan tanah sawahnya untuk diusahakan beliau. Saya kurang pasti sama ada tanah sawah tersebut diserahkan secara ' percuma ' atau secara sewa dengan kadar yang ' istimewa ' ( bayarannya lebih murah dari bayaran kebiasaan ).

Tanah sawah yang dimakudkan terletak di Kampung Parit 11 Sungai Nibong di kawasan ban (2) dan keadaannya agak ' londang ' ( kawasan rendah ) . Kawasan terebut juga adalah kawasan padi kurang menjadi dan sedikit hasilnya !.

Suatu hari, Ustaz Rashid memberitahu pelajar lelaki kelas thanawi dan kelas lain yang sudah berumur supaya bergotong royong menanam padi di sawah padi yang beliau usahakan itu . Termasuk juga pelajar perempuan diminta sama-sama bergotong royong.

Pada pagi hari yang ditentukan, kami pelajar beramai-ramai menaiki basikal masing-masing menuju sawah dimaksudkan. Oleh kerana tempat tersebut jauh kira-kira tujuh kilometer , kami hanya dapat sampai hampir jam 9.00 pagi !.

Apabila kami tiba di sawah tersebut, sudah ada beberapa orang bapa pelajar sedang bekerja mencabut semai ( anak padi ) dan diikat. Tetapi, kumpulan pelajar perempuan masih belum sampai . Mereka memang diarah supaya tidak bersama kumpulan pelajar lelaki....

Saya dan beberapa rakan lelaki disuruh oleh seorang bapa murid ' menarik ' ikatan semai ke beberapa tempat , sebagai persediaan memulakan kerja menanam anak padi.

Kali pertama saya menjejakkan kaki ke dalam sawah tersebut, saya sudah dapat tahu ' tanah ' di situ adalah 'londang '  Di beberapa kawasannya air dalam sampai ke lutut ( kira-kira dua kaki ). Saya terfikir, siapa yang menggunakan ' kuku kambing ' pendek, alamat air sawah sentiasa terpercik ke muka bila kuku kambing di benamkan bersama anak padi . Mujur kuku kambing saya panjang kira-kira tiga jengkal !.

Selang beberapa ketika kumpulan pelajar perempuan pun sampai....Mereka diarah Ustaz Rashid supaya menanam padi di bahagian belakang sawah. Tidak boleh berkumpul dengan pelajar lelaki yang berada di bahagian ' kepala ' sawah . Pelajar lelaki sesama pelajar lelaki, pelajar perempuan hanya sesama pelajar perempuan saja !.

Mungkin sukar saya gambarkan bagaimana cara menanam padi dalam tulisan ini. Sekadar makluman kepada pembaca yang tidak pernah melihatnya, boleh digambar seperti berikut :

1. Serumpun anak padi dipegang dengan tangan bersama dengan kuku kambing dan sebelah tangan pula mencarik dua atau tiga anak padi dan diletak pada ' mata ' kuku kambing untuk di benam ke dalam tanah.
2. Menanam padi adalah secara berundur dan membongkokkan badan sepanjang masa, kecuali ketika mengambil rumpun padi yang baru atau kerana pinggang sakit membongkok  !.
3. Seorang penamam padi biasanya menanam anak padi sebanyak tiga baris atau empat baris sekali jalan.
4. Mereka yang mahir menanam padi , boleh membenamkan anak padi dengan pantas hingga sukar dilihat bila masa akar anak padi diletakkan pada mata kuku kambing !.
5. Jika penanam padi ramai bilangannya, mereka akan menanam bersama-sama dalam kumpulan secara berbaris. Mereka yang mahir menanam padi akan berada di bahagian tepi sekali diikuti oleh yang lain.
6. Terdapat seorang atau dua orang pembantu untuk membelah / mengoyak rumpun padi yang agak besar dan menaburnya di sekitar kawasan yang akan dilalui oleh penanam padi tersebut. Mereka juga bertugas  mengambil rumpun padi yang tertinggal dalam kawasan yang telah ditanam.

Setelah semua pelajar hadhir, kami pelajar lelaki pun diarah menanam anak padi  di kepala sawah berhampiran jalan kampung....

Ketika saya mengeluarkan kuku kambing yang dibalut dengan kertas surat khabar, beberapa orang rakan saya bertanya ( sambil memerli ) kenapa bawa kuku kambing panjang yang boleh dibuat tongkat ?. Apabila saya ditanya secara sindiran/ perli, saya pun menjawab dengan cara yang sama juga !.

Saya menjawab, " Kuku kambing yang boleh dibuat tongkat inilah nanti yang sampai dulu ke hujung dan yang pakai kuku kambing pendek pula takut-takut asyik kesat muka saja!..... ".

Diringkaskan cerita, kami pelajar lelaki pun mula menanam anak padi mengikut cara yang dicatat di atas...

Apa yang saya katakan tadi memang menepati dengan apa yang berlaku. Beberapa orang di antaranya sudah mula menyapu air yang terpercik ke muka , kerana kuku kambing pendek dan tenggelam ke dalam air hingga menyebabkan air terpercik apabila dibenamkan ke tanah.

Secara bergurau saya bertanya balik kepada mereka , " Orang menanam padi biasanya tangan saja yang  basah, tapi kenapa pula kali ni ada yang asyik sapu muka !.....".

Ramai yang ketawa, hinggakan Ustaz Rashid yang berdiri jauh dari kumpulan kami terpinga-pinga tidak tahu punca keadaan berlaku.

CATATAN ( 33 )

KELAMBU TERBAKAR !

Waktu saya belajar MKW dahulu, bekalan api elektrik 24 jam di kampung-kampung Daerah Sabak Bernam, masih belum ada. Keseluruhan penduduk menggunakan pelita minyak tanah sahaja untuk kegunaan harian dan menggunakan ' lampu gaslin ' ketika ada majlis kenduri kendara pada waktu malam.

Kami pelajar-pelajar MKW yang tinggal di rumah pondok pula kesemuanya menggunakan lampu minyak tanah yang mempunyai ' cempeni ' ( kaca ), bagi mengelakkan berlaku kebakaran. Untuk kegunaan waktu kecemasan atau untuk berjalan keluar waktu malam pula kami mempunyai lampu suluh menggunakan bateri.

Bagi kegunaan surau dan juga sekolah waktu malam semasa mutalaah / ulang kaji, pihak surau dan pihak sekolah masing-masing mempunyai sebuah lampu gaslin. Kami ditugaskan untuk menyelia lampu gasli tersebut secara bergilir-gilir dan minyak gas ( tanah )  kegunaan lampu tersebut dibeli secara berkongsi oleh pelajar-pelajar.

Seperti mana telah diberitahu dalam tulisan saya terdahulu, rumah pondok pelajar-pelajar lelaki di MKW adalah kecil berukuran kira-kira 6 X 10 kaki sahaja. Kesemua rumah pondok tersebut pula beratapkan daun nipah . Manakala dinding rumah,. hanya sebuah dua sahaja berdindingkan kayu papan.

Seingat saya, tidak ada rumah pondok yang menggunakan atap zing. Termasuk rumah untuk Mudir MKW, Ustaz Rashid dan juga rumah pondok panjang untuk pelajar lelaki dan perempuan. Semua rumah beratapkan daun nipah.

Malang tidak berbau !.....

Pada suatu pagi sebelum solat subuh di surau, hebuh diperkatakan sebuah rumah pondok di kawasan seberang jalan besar berhampiran surau telah terbakar !. Namun bernasib baik, penghuninya sempat memadamkan api kebakaran dan hanya sebahagian dinding dan kelambunya sahaja yang musnah.

Dari maklumat diperolehi, rumah pondok yang terbakar itu ialah rumah pondok rakan saya bernama Mat Yasin yang digelar oleh ramai pelajar termasuk mudir sekolah sebagai ' keramat hidup ' !.

Mengikut ceritanya, malam itu Mat Yasin memasang lampu cempeninya seperti kebiasaan dan disangkutkan di dinding rumah pondok. Seperti kebiasaan juga , sebelum tidur beliau memasang kelambu untuk mengelak dari gigitan nyamuk dan hampir keseluruhan ruang kelambu tersebut memenuhi ruang rumah pondoknya.

Mungkin kerana sudah ditakdirkan, lampu cempeni yang disangkut pada dinding rumah pondok Mat Yasin pada malam itu keluar ' jelaga ' ( arang ) pada sumbunya tanpa disedari selepas dipasang. Oleh kerana jelaga itu jatuh di permukaan dan minyak gas melimpah, api lampu tersebut telah menyambar jelaga dan api menjadi marak dalam cempeni menyebabkan ia pecah dan keluar , lantas menyambar kain kelambu dan sebahagian dinding daun nipah rumah pondok !.

Mat Yasin terjaga dari tidur apabila terasa badannya panas kena bahang api dan dengan cepat keluar kelambu sambil memadamkan api yang mula marak. Ketika itu beberapa orang rakan di rumah pondok berhampiran yang terdengar jeritannya, turut membantu memadam api  dengan menyimbah air yang diambil dari kolam suaru berhampiran.

Alhamdulillah.....semuanya selamat.

CATATAN ( 32 )

MEMPELAJARI PERLEMBAGAAN NEGARA MALAYSIA

Semua mata pelajaran di MKW adalah dalam bahasa Arab sepenuhnya. Kitab-kitab yang digunakan pula adalah terdiri daripada ' kitab gondol ' - kitab bahasa Arab tanpa baris. Untuk membaca dan mengetahui maknanya perlu kepada perhatian penuh ketika guru mengajar.

Walaupun semasa di Madrasah Ehya Ulfalah dahulu saya ada belajar mata pelajaran Bahasa Arab, pelajaran tersebut hanyalah sebagai asas semata-mata. Tidak boleh digunakan untuk membaca dan memberi makna ' kitab gondol ' seperti kitab pelajaran yang diguna di MKW.

Dua mata pelajaran di MKW yang saya rasa amat menarik minat saya mempelajarinya. Pertama pelajaran nahu bahasa Arab dan kedua mata pelajaran Perlembagaan Negara Malaysia. Satu lagi mata pelajaran yang sering ' memeningkan otak ' ialah mata pelajaran Mahfuzat - hafazan bait atau syair Arab.

Pelajaran Mahfuzat tersebut memang memerlukan kepada ketenangan suasana dan ketabahan untuk menghafaznya. Kalau tidak, nescaya menjadi ' saudagar buluh kasap '. Hafaz yang di pangkal, tapi yang di hujung pula lesap !. Atau menjadi sebaliknya....

Bagi saya yang agak berumur berbanding dengan rakan-rakan lain dalam kelas, menghafaz mata pelajaran ini akan menjatuhkan maruah , jika tidak hafaz ketika ' tasmek ' di hadapan guru. Bayangkan, semua rakan sekelas hafaz termasuk pelajar perempuan, tetapi kita sebagai pelajar yang sudah berumur pula tidak hafaz . Malu !......

Namun, syukor saya sepanjang belajar di MKW tidak pernah mendapat malu kerana tidak hafaz mata pelajaran tersebut. Kalau ' mutalaah ' waktu malam di sekolah tidak hafaz, waktu subuh saya akan menghafaz dengan bersungguh-sungguh hingga hafaz dan sedia untuk ditasmek pada keesukan hari di sekolah !.

Teringat saya kepada seorang rakan di MKW, tetapi bukan sekelas dengan saya. Namanya biarlah saya rahsiakan demi menjaga maruahnya. Rakan saya tersebut ( sudah ditakdirkan Allah ) amat sukar untuk menghafaz mata pelajaran mahfuzat dan mata pelajaran lain . Hinggakah kesungguhan beliau menghafaz agak luar biasa dan tekun pun masih sukar untuk menghafaznya !.

Suatu hari rakan saya tersebut telah menyatakan ' kesedihannya ' kerana amat sukar untuk menghafaz. Dalam perbualannya saya mendapat tahu semasa kecil dahulu beliau diserang demam panas yang lama sehingga mengganggu kesihatannya. Saya amat simpati dengan beliau dan memberikan nasihat kepadanya agar menerima qada' dan qadar Allah SWT itu. Saya memberitahunya, teruskan berusaha dan jangan putus asa !.
 
Nasihat tersebut beliau lakukan dengan penuh ketekunan dan keazaman yang kuat. Dan beliau telahpun melakukan usaha agak ' luar biasa ' berbanding dengan pelajar lain di MKW. Ke mana saja beliau pergi nota catatan sentiasa ada dalam poket dan tidak ada waktu terluang begitu sahaja, kecuali beliau terus menghafaz !.

Kerana sikap beliau begitu gigih dan tekun ramai rakan- rakan menggelar beliau dengan panggilan atau gelaran ' keramat hidup '. Namun, beliau tetap sabar dan tidak melenting marah .....Alhamdulillah, saya mendapat tahu kemudian, selepas  keluar dari MKW beliau telah menyambung pelajaran di Maahad Hishamuddin , Klang dan akhrinya berjaya mendapat pekerjaan di bawah Jabatan Agama Islam Selangor (JAIS).

Berbalik kepada mata pelajaran Perlembagaan Negara Malaysia seperti dicatatkan di atas, mata pelajaran tersebut diajar oleh Mudir Ustaz Abdul Rashid. Beliau memang layak mengajar pelajaran tersebut kerana apa yang dimaklumkan kepada saya oleh guru lain, Ustaz Abdul Rashid adalah berkelulusan dalam bidang Sains Politik ketika di universiti.

Mata pelajaran Perlembagaan Negara Malaysia ini diajar dalam Bahasa Melayu ( Malaysia ). Setiap kali mengajar, beliau akan menyuruh pelajar menulis sendiri setiap patah perkataan yang dibacakan beliau. Tidak seperti mata pelajaran lain, murid menyalin dari papan hitam atau dari kitab.

Habis beliau membacakan Perlembagaan Negera Malaysia mengikut kadar keperluan panjang perenggan pada hari itu , barulah beliau bersyarah memberikan penerangan seperti kuliah di universiti. Dari apa yang saya paham ( pada masa ini ) , tidak semua bab Perlembagaan Negara Malaysia yang diajar oleh beliau kepada pelajar. Hanya beberapa bab terpenting sahaja yang dijadikan sebagai sukatan pelajaran tersebut.

Namun demikian , ada beberapa bab yang diberi huraian dengan panjang lebar oleh beliau seperti hak sebagai rakyat, hak berhimpun , bahasa dan juga agama rasmi. Kadangkala semasa memberi penerangan, beliau ada menyentuh tentang pemerintahan negara waktu itu ( politik semasa ).

Alhamdulillah, dengan pelajaran tersebut pahamlah saya serba sedikit Perlembagaan Negara Malaysia kita, walaupun pada waktu itu saya memang ' kosong ' sama sekali mengenainya !.

CATATAN (31)

MEMBELI LAUK 20 SEN....

Semasa saya bersekolah di MKW dan tinggal di rumah pondok, tidak pernah walau sekalipun saya makan berlaukkan masakan lemak / santan. Kerana waktu itu belum ada lagi dihasilkan ' santan segera ' seperti sekarang yang boleh dibeli di kedai-kedai barangan dapur atau super market . Bukan saya seorang sahaja, malah boleh dikatakan kesemua pelajar lelaki yang tinggal di rumah pondok , semuanya sama !.

Sebab pertama, peralatan untuk mengukur atau memarut kelapa memang tidak ada dipunyai oleh sesiapa di kalangan kami. Kedua, kerana pelajar lelaki memang ' malas ' untuk memasak menggunakan berbagai aneka jenis perencah masakan ! .

Purata, kalangan pelajar lelaki memasak lauk cara goreng, bakar atau tumis menggunakan minyak masak sahaja. Bahan utama yang hampir ' wajib ' ada di daput rumah pondok ialah telur ayam, ikan bilis dan ikan kering atau kadang kala sayuran yang dibeli di kedai Cina di Pekan Sungai Haji Dorani.

Malah ada di kalangan rakan saya yang boleh memasak nasi sekaligus dengan lauk . Masak nasi, masaklah lauknya dan boleh terus untuk dimakan !. Ada juga yang hanya makan bihun goreng waktu makan tengah hari . Semua ini dilakukan kerana kekangan masa yang amat terhad, sebelum pergi ke sekolah waktu petang atau waktu malam .

Pendek kata, kami pelajar MKW tidak pentingkan makanan harian, tetapi pentingkan usaha untuk mendapat ilmu agama sebanyak mungkin !.

Untuk sarapan pagi pula kebanyakan kami hanya makan biskut tawar kering yang direndam ke dalam air minuman dengan disira gula pasir atau susu. Kalau rajin sedikit, ada juga yang membuat lempeng tepung gandum cecah gula pasir atau dengan gula merah. Bila perut sudah dilapik sedikit dengan makanan, kami semua segera keluar menuju ke sekolah yang jauhnya kira-kira 50 meter .

Namun, keadaan begitu telah berubah sedikit......

Ceritanya seperti di bawah ini :

Suatu hari seorag rakan memberitahu pelajar lelaki, sama ada kami ingin membeli lauk masak dari seorang guru MKW yang sanggup memasak lauk lebih selain untuk keluarga beliau, untuk makan tengah hari.

Mungkin kerana berpengalaman sebagai murid belajar di sekolah pondok masa lalu , atau melalui pemerhatian setiap hari, guru bernama Ustaz Azra'e Haji Ahmad yang tinggal tidak jauh dari kawasan perumhan pondok kami,  telah menawarkan untuk menjual masakan lauk ikan atau sayuran dengan kadar bayaran 20 sen seekor ikan temenung atau ikan kembung dan begitu juga masakan sayur.

Pelawaan beliau telah disambut baik oleh semua pelajar lelaki termasuk saya , walaupun beliau menawarkan jualan masakan lauk tersebut hanya untuk makan tengah hari sahaja. Menurut beliau masakan lauk untuk makan malam tidak dapat dijual kerana kami makan malam biasanya selepas balik mutalaah malam pada jam sepuluh lebih, sedangkan beliau telah selesai makan malam selepas solat Isyak.

Bermula dengan tawaran itu, pada tiap hari ketika hendak pergi solat zohor di surau kami beramai-ramai akan singgah dahulu ke rumah Ustaz Azra'e menghantar mangkok atau ceduk kole untuk diisi dengan lauk atau sayur yang hendak dibeli. Selepas solat, kami berduyun-duyun pula ke rumah beliau untuk mengambil lauk yang dibeli oleh masing-masing.

Suasana semasa hendak pergi membeli lauk ini amat menyeronokkan kami . Kerana ada di kalangan rakan kami memang berperangai lucu / lawak dengan menjadikan duit syiling 10 sen atau 20 sen sengaja dilambung-lambung dalam mangkok atau ceduk kole hingga mengeluarkan berbagai bunyi seperti muzik !.

Al hamdulillah..... Dengan usaha dan prihatin Ustaz Azra'e dan keluarganya kami pelajar lelaki yang tinggal di rumah pondok dapat merasa masakan lauk yang menyelerakan seperti di rumah masing-masing !.

Kalau tidak ?.......Siapa yang pernah mengalami tinggal di rumah pondok saja yang tahu dan boleh menjawabnya !

CATATAN (30)

BUBUR KACANG MASIN !


Cerita ini tidak ramai di kalangan pelajar MKW yang mengetahuinya. Di kalangan rakan-rakan rumah pondok juga ramai yang tidak menyedari ianya berlaku . Cerita ini seolah-olah ' tertutup ' dari pengetahuan umum. Malahan saya juga mengetahuinya hanya secara kebetulan sahaja .

Peristiwa ini merupakan cerita agak lucu. Namun ianya merupakan suatu sikap kurang molek dilakukan jika dinilai dari segi persahabatan atau persaudaraan Islam. Namun begitu , semua yang berlaku kerana ada sesuatu muslihat tertentu dan untuk mengelak dari berlaku perasaan kecil hati hingga membawa kepada bermasam muka pula. Apatah lagi ianya dilakukan ke atas rakan sebaya yang sentiasa bersua muka setiap hari dan belajar dalam satu sekolah.

Secara kebetulan pada suatu hari , beberapa orang rakan rumah pondok yang tinggal berhampiran pondok saya kelihatan sering tersenyun dan ketawa-ketawa kecil sesama mereka. Pada mulanya saya tidak merasakan sesuatu. Tetapi, apabila saya lihat mereka ketawa hanya dengan rakan-rakan tertentu, saya mula mengesyaki pasti ada sesuatu rahsia atau perkara tertentu yang mereka sembunyikan dari orang lain !.

Mungkin kerana saya merupakan pelajar yang disegani kerana sudah ' berumur ' di kalangan mereka selain beranggapan sebagai abang kerana perbezaan umur tersebut, akhirnya saya diberitahu oleh salah seorang bahawa ada peristiwa lucu berlaku di kalangan mereka.

Saya terlupa siapa nama rakan yang memberitahu . Namun apa yang diceritakan kepada saya, saya juga tumpang geli hati !.

Ceritanya begini....

Pada suatu petang, ada dua orang rakan rumah pondok panjang memasak bubur kacang. Ketika itu seorang rakan di bilik sebelah masuk ke situ kerana saja-saja untuk bersembang selepas mutalaah ( ulang kaji pelajar ) di sekolah

Oleh kerana sudah menjadi kebiasaan atau ' budaya ' kami di rumah pondok siapa sahaja boleh makan apa yang dia mahu di pondok orang lain, rakan yang datang bertandang tadi tanpa dipelawa lantas menyatakan ingin makan bersama-sama bubur kacang apabila telah siap dimasak.

Rakan yang memasak bubur kacang tadi jadi serba salah apabila mendengar permintaan itu !. Hendak ditolak permintaanya, dia adalah kawan . Hendak dipersetuju, bubur kacang itu cuma sedikit sahaja !

Untuk mengelakkan dari berlaku sesuatu anggapan salah, rakan yang memasak bubur kacang itu pun mencari akal. Akhirnya mendapat satu akal ' Abu Nawas "..... Bubur kacang yang dimasak tadi lantas dimasukkan garam yang berlebihan, hingga terasa masin !.

Tidak lama kemudian, rakan tadi pun datang semula. Tanpa dipelawa dia terus ambil mangkok sendiri , ambil sudu sendiri dan terus menyenduk bubur kacang tersebut. Sudu pertama bubur kacang masuk ke mulutnya lantas dia menjerit : " Hoi....bubur kacang masin ! ".

Dia pun ' belah ' masuk ke bilik pondoknya semula dengan meninggalkan bubur kacang masin masih berada dalam mangkok !.

Apabila rakan tersebut beredar, apa lagi rakan yang membuat bubur kacang itupun ketawa bersama rakan sebiliknya, sampai sakit perut !.....

Selepas itu, saya diberitahu bubur kacang masin tadi telah dibuang airnya serta ditambah dengan air baru dan dimasak semula serta dimasukkan gula. ( Untuk makluman, memang itulah cara kebiasaan kami penghuni rumah pondok memasak bubur kacang . Tanpa dimasukkan santan kelapa pun ! ..... ).

Peristiwa rakan itu tetap menjadi kenangan saya hingga ke hari ini. Saya masih terasa geli hati apabila teringat perbuatan ' nakal ' rakan-rakan tersebut.....